Books & Bubbles

JAN.19th Events & News

Author

Sciencefiction maakt je dom – maar niet altijd

Een self fulfilling profecy

Denk jij dat sciencefiction pulp is en je er dom van wordt? Dan heb je helemaal gelijk! Uit een recente Amerikaanse studie blijkt dat lezers van sciencefiction slechter lezen en zich minder kunnen inleven in de emoties en beweegredenen van de personages. Maar er is één catch: het ligt allemaal aan je eigen vooroordelen.

Aliens en androids

Onderzoeker Chris Gavaler van de Washington and Lee University in Amerika startte zijn onderzoek omdat hij geïrriteerd raakte door een studie uit 2013. Hieruit concludeerden de onderzoekers dat het lezen van literaire fictie je meer empathisch maakt. Maar alleen als het om literatuur gaat; populaire pulp of non-fictie zou niet genoeg zijn. Gavaler was ervan overtuigd dat die scheiding tussen literatuur en lectuur helemaal niet zo duidelijk is, en besloot de proef op de som te nemen.

De participanten aan het onderzoek werden verdeeld in twee groepen. Elke groep kreeg een tekst te lezen die bijna identiek was. Alleen in de ene tekst waren settingbepalende woorden vervangen om er een sciencefictiontekst van te maken. Het woord door werd bijvoorbeeld vervangen door airlock, en de figuranten waren geen mensen maar aliens en androids. De hypothese van de onderzoekers was dat de proefpersonen van beide groepen even goed zouden zijn in het afleiden van de emoties van de karakters in het verhaal.

Slechte lezers

Wat bleek? Ondanks dat de deelnemers aan het onderzoek praktisch dezelfde tekst lazen, op wat settingbepalende woorden na, was hun beoordeling én begrip van de tekst heel anders. Deelnemers die de sciencefictiontekst onder ogen hadden gekregen, gaven aan zich minder goed in te kunnen leven in de karakters, en scoorden lager op het gebied van het begrijpen van het verhaal, de emoties en beweegredenen van de personages, de setting en het plot. Ook schatten ze de literaire waarde van de tekst lager in.

Van sciencefiction word je dus een slechte lezer. Volgens de onderzoekers verwachtten de lezers van de sciencefictiontekst een makkelijker verhaal dan de lezers van het realistische verhaal, en deden ze dus minder moeite om het verhaal te begrijpen. Onafhankelijk van de echte inhoud van de tekst, beoordeelden ze het al van te voren en gaven ze het niet dezelfde aandacht als ze een literaire tekst zouden geven.

Wat vooroordelen met je doen

De moraal van het verhaal? Als je een vooroordeel hebt over sciencefiction dan maakt het je inderdaad een slechtere lezer. Als je het woord airlock tegenkomt in een tekst en al meteen je oordeel vormt over wat komen gaat, dan ga je de tekst direct minder zorgvuldig lezen door wat je verwacht. Of zoals Gavaler tegen The Guardian zegt: “No, SF doesn’t really make you stupid. It’s more that if you’re stupid enough to be biased against SF you will read SF stupidly.”

Events & News


#fact #mindblowing

Read more articles

Events & News

MAY.17th Annelieke Baardslag

Lezen wakkert je creatieve brein aan

Fact: lezen is goed voor je!

Van spijkerschrift tot hiërogliefen tot aan de gekafte boeken die we vandaag de dag lezen. Wij leesfanaten lezen alles wat los en vast zit, non-fictie en fictie, zolang het je maar vervoert naar een parallel universum. Maar waarom lezen we nou zo graag?

Share this article

Author


Zweefteef extraoirdinaire. Zal ooit verhuizen naar een hutje op de hei in binnen- of buitenland, maar tot die tijd voldoet haar appartement in Amsterdam prima. Wereldredder, feitjesfreak, verhalenverteller en theeverslaafde. Probeert elke maand wel een nieuwe hobby uit.

Comments