Books & Bubbles

OCT.18th Books & Reviews

Author

Recensie: Vrije val – Anne Neijzen

Over vallen en laten vallen, over schuld en boete

Het inmiddels tweede boek van Anne Neijzen beschrijft het thema ‘schuld’ aan de hand van de vriendschap tussen Suzanne en Lize.  Als kleine meisjes worden de twee min of meer gedwongen tot het sluiten van deze vriendschap.

Van jongs af aan lijkt Lize een sterke of in ieder geval overheersende persoonlijkheid te hebben; alles wat Suzanne niet is, is Lize wel. Lize is creatief, ze zegt wat ze denkt, ze ontwapent, ze is onvoorspelbaar én ze lijkt de liefde en aandacht van de vader van Suzanne als vanzelf naar zich toe te trekken.

Als ze opgroeien, blijven de twee vrouwen nauw met elkaar verbonden. Suzanne vindt op een dag een brief die haar leven zal doen veranderen, je voelt direct wie daar ongetwijfeld mee te maken heeft.

Eigen weg

Het boek is geschreven vanuit het perspectief van Suzanne waarbij al snel duidelijk wordt, hoe zeer Lize in haar hoofd zit. Zo voert Suzanne bij alles wat ze doet, gesprekken met Lize. Of ze er nu fysiek wel is, of niet. Lize lijkt Suzanne bijna van afstand te besturen. Lize doorziet Suzanne in alles. En Suzanne luistert naar haar. Ze vindt het geruststellend en fijn dat het Lize lijkt te zijn die haar gedachtes richting geeft.

Later lijkt Suzanne, na jaren geleefd te zijn door Lize, tot een bepaalde mate van zelfbeschikking of zelfinzicht te komen. Ze gaat haar weg en maakt haar keuzes, zonder dat zij beïnvloed wordt door Lize. Daar is echter wel een ramp voor nodig…

Dostojevski, eat your heart out

Neijzen gebruikt als kapstok voor dit bijna psychologische drama over schuld en boete, de Bijlmerramp. Aanvankelijk lijkt deze ramp slechts een minieme rol te spelen in het geheel. Je vraagt je meerdere malen af: ‘waar blijft die ramp nou? ‘ Halverwege het boek echter, wordt duidelijk hoe groot deze ramp is, en hoe dit zijn weerslag heeft op het leven van Suzanne. Soepel en naadloos aansluitend op de verhaallijn verwerkt Neijzen ook hierin het thema schuld en boete. Dit thema, de schuldvraag van dingen dragen en het (willen) boeten daarvoor, ligt al vanaf dat Suzanne erg jong is, op haar schouders.

Juist in de gesprekken tussen Suzanne en Lize wordt inzichtelijk hoe menselijk schuldgevoelens zijn en in welke gedaantes die gevoelens zich aan je kunnen opdringen. Zo is er wettelijke schuld waar de rechtbank over kan oordelen. Daarnaast ervaren ze beiden een soort van zedelijk schuld aan God; je hebt gezondigd en die zonde kan worden weggewassen door wat weesgegroetjes en onzevaders; daarna krijg je vergeving. Zo kenmerkend voor de christelijke moraal van Nederland en het milieu waarin beide meisjes opgroeien.

Morele schuld tenslotte, is de schuld waarmee Suzanne ten diepste worstelt. Het is een raar soort verantwoordelijkheid waar we allemaal mee te maken hebben. Je doet niet echt iets fout, er is geen opzet en toch kun je het zo voelen. Je legt het jezélf op en je voelt je daarna permanent rot over iets.

Jij en ik

Het inzicht dat Neijzen geeft door ogenschijnlijk simpel maar zo doeltreffend de verschillende soorten schuld te classificeren, is heerlijk. Het maakt de zaken helder en doet je beseffen: oh ja, wacht even. Die categorie herken ik wel. Zo kan rivaliteit binnen een vriendschap of relatie, of het voortdurend vergelijken van jezelf met de ander, je schuldgevoelens bezorgen over van alles en nog wat. Maar uiteindelijk draait het bij elke relatie die we hebben om verbinding.

Een verbinding waarbij je moet kunnen vallen en opstaan, waarbij je kunt zondigen zonder dat er vergeving nodig is, een verbinding zonder dat onnodige schuldgevoelens de overhand nemen, je doen verlammen en je leven tot stilstand brengen. Immers: ‘Als de verbinding wegvalt, leidt de leemte die ontstaat, tot onverschilligheid’. (p217)

Vallen en opstaan De cover van Vrije val.

Een vrolijk boek is Vrije val geenszins. Toch maakt de makkelijke stijl van Neijzen dat je niet kunt stoppen met lezen en als vanzelf reflecteert op je eigen ervaringen rond dit thema.

Het milieu waarin de twee vriendinnen opgroeiden, deed aan schuld, maar nauwelijks aan vergeving. Hopelijk vindt Suzanne die vergeving in haarzelf, op de weg die ze uiteindelijk besluit te gaan, helemaal los van Lize.

Vrij opgroeien, worden wie je wil zijn, blijkt een herkenbare worsteling. Het loskomen daarvan, terwijl je tóch verbinding behoudt, dat gun je iedereen.

Vrije val – Anne Neijzen
Uitgeverij Nieuw Amsterdam
€ 18,99

Meer lezen?

Books & Reviews


#Anne Neijzen #recensie

Read more articles

Books & Reviews

MAY.31st Nicole Ramsaran

Recensie: Dubio – Karin de Roos

Recensie: Dubio – Karin de Roos

Karin de Roos studeerde Historie en Kunstwetenschappen aan de Erasmus Universiteit. Haar liefde voor de middeleeuwen heeft ze al van jongs af aan. In haar romandebuut Dubio beschrijft ze de bijzondere connectie tussen het verleden en het heden. Ze brengt je helemaal terug naar de 11e eeuw.

Share this article

Author


Betrokken moeder van twee tieners. Passie voor onderwijs, kinderen, leren en lezen. Houdt van strand, water, zon, mooie vormen en lekker eten. Sinds 2015 helaas getroffen door uitgezaaide borstkanker. Zit niet bij de pakken neer en probeert in alles kansen te zien. Zoekt schoonheid in kleine dingen en beschrijft dit op humoristische en soms filosofische wijze. Momenteel bezig met het schrijven van De smaak van frambozen; een bundeling van haar blogs en belevenissen rondom haar ziekte.

Comments