Books & Bubbles

JAN.3rd Books & Reviews

Author

Recensie: Harnas van Hansaplast – Charlotte Mutsaers

Goudeerlijk autobiografisch verhaal dat belangrijke vragen stelt

‘Hoe te leven, daar gaat het steeds weer om. Hoe te leven als het leven je onherroepelijk verlaten zal en er tegen tranen geen ander wapen bestaat dan een schone zakdoek.’

Met deze statement eindigt Charlotte Mutsaers haar entree, waarna ze in het diepe en in het leven en de dood van haar broer Barend duikt. Een sprong waarmee ze hem, en daarmee haarzelf, probeert beter te doorgronden. Hoe kan het ene mensenleven, dat start met dezelfde genen en in hetzelfde milieu, zo anders verlopen dan het andere? In hoeverre dragen wij zelf de verantwoordelijkheid voor onze eigen ondergang?

Autobiografische roman

Zes jaar na zijn overlijden vertelt Charlotte Mutsaers in Harnas van Hansaplast het verhaal van haar broer. Vlak na kerst werd hij dood gevonden in bed. Eenenvijftig jaar oud, alleen gekleed in een gloednieuw pyjamajasje en omringd door stapels porno. Barend leefde als een kluizenaar in hun ouderlijk huis, te slim en onaangepast voor deze wereld. Samen met haar zus A. begint Mutsaers aan het leegruimen van het huis en stuit dan op een mannetje van Hansaplast, met daarop het woord ‘ik’. Een essentiële vraag in de zoektocht naar haar broer.

Augiusstal

Wat Mutsaers na al die jaren aantreft in het huis van haar broer is een Augiasstal. Dikke lagen stof kleuren het interieur wit, een stoffige laag over haar verleden. En zoals kamer voor kamer alle dingen door haar handen gaan, zo gaan de herinneringen aan vroeger door haar hoofd. Elke laag rommel die ze wegruimt legt een laag uit het verleden bloot, elke kastje en elk laatje herbergt een nieuw inzicht. De relatie met haar vader en moeder en met haar broer en zus; het effect hiervan op haar leven. De moeilijkheden waar ze als kind mee worstelde en die soms nu nog steeds de kop op steken. Langzaam maar zeker pelt ze het harnas af, dat Barend vol verve heeft gedragen, en herkent ze hoe ze haar eigen harnas heeft samengesteld. De vele kattenbelletjes die ze overal vindt geven een glimp van wat er in Barends hoofd omging. Maar geven ze zijn echte kern ook weer of blijft het haar eigen invulling over hoe het voor hem daadwerkelijk was? Duidelijk is, is dat je nooit de persoon zelf in zijn geheel kan vatten, alleen dat wat aan de buitenkant zichtbaar is. Aangevuld met haar eigen belevingen kan ze alleen een ervaren gok doen.

Een bericht gedeeld door De Algemene Boekhandel (@dealgemeneboekhandel) op 28 Nov 2017 om 1:30 (PST)

Eigen verantwoordelijkheid

Op tragikomische wijze zet Mutsaers een indrukwekkende roman neer. Door het delen van haar angsten, diepe gedachten en eigenaardigheden laat zij haar kwetsbare kant zien. Ze schuwt onderwerpen als anders zijn, eenzaamheid en erbij willen horen niet. Zo spaart ze ook haar broer niet en legt ze zijn ziel en zaligheid bloot, inclusief zijn verrotte gebit, compulsieve gedrag en zijn machtige verzameling aan porno. Zijn onwil om naar de tandarts te gaan of om hulp te zoeken voor zijn compulsies, doen bij haar de vraag rijzen in hoeverre Barend zelf zijn eigen ondergang heeft veroorzaakt. Door de verwantschap die zij met hem heeft kan het niet anders dan dat zij haar eigen leven en gedrag ook onder de loep neemt en met hem spiegelt. Hierdoor krijg je als lezer niet alleen sec het leven van haar en haar familie te zien, maar word je ook op een filosofische reis getrakteerd. Want als Barend een grote hand heeft gehad in zijn eigen verdoemenis, hoe ver zijn wij dan in ons eigen proces?

Terug in de tijd met Google

Charlotte Mutsaers is een kei in beeldend schrijven. Met een paar moeiteloze zinnen zet ze me terug in de tijd. Ik dwaal met haar mee door de kamers van hun statige woning en door de straten van het naoorlogse Utrecht. Met datzelfde gemak voert ze me door de pijn en eenzaamheid van haar opvoeding. Doordat ze kritische vragen stelt aan zichzelf en over Barend voel ik de ongemakkelijkheid van haar jeugd, alsof ik er zelf onderdeel van uitmaak. Toch besef ik op menig moment dat dit niet zo is, vanwege de referenties naar personen, boeken en films uit die tijd die ik niet ken. Regelmatig heb ik Google erbij gepakt om woorden en uitdrukkingen op te zoeken. Niet dat ik zo’n beperkte woordenschat heb, maar meer omdat sommige uitspraken horen bij het compleet andere milieu waarin Mutsaers is opgegroeid. Toch blijf ik geboeid, door de rijke geschiedenis die het huis herbergt. Geen hoek is zonder nieuwe openbaring.

Het onvermijdelijke einde

Wat ik indrukwekkend vind aan deze autobiografische roman, is de openheid van Mutsaers. Het leven gaat niet altijd alleen maar over rozen. Opgroeien kan ongemakkelijk en pijnlijk zijn en ieder voor zich gaat hier anders mee om. We bouwen onze eigen harnassen, ter bescherming tegen de buitenwereld, waarin anders zijn onverbiddelijk wordt afgestraft. Ons meest kwetsbare ik stoppen we weg. Harnas van Hansaplast zet mij aan het denken. Wat zijn mijn afweermechanismen eigenlijk? Maar vooral, wat laat ik achter wanneer ik mijn onvermijdelijke einde tegenkom?

Note:

Na het uitbrengen van Harnas van Hansaplast is er in de schrijfwereld ophef ontstaan over een interview dat Charlotte Mutsaers gaf aan de Volkskrant over een bepaalde gebeurtenis uit haar boek. Bij De Wereld Draait Door heeft zij daar een reactie op gegeven. Mocht je de ophef gemist hebben, dan raad ik je aan eerst het boek te lezen vóór je het interview op YouTube bekijkt.

Harnas van Hansaplast – Charlotte Mutsaers
Das Mag Uitgevers
EUR 12,99

Books & Reviews


#Charlotte Mutsaers #recensie

Read more articles

Books & Reviews

NOV.14th Soraya Vogelaar

Recnsie Hot mess, meisje die haar haar goed doet

Recensie: Hot mess – Lucy Vine

Lucy Vine is een freelance journalist uit Londen. Ze werd gek van alle romantische verhalen met een voorspelbaar ‘ze leefden nog lang en gelukkig’ plot. Ze besluit zelf in de pen te kruipen, met haar debuutroman Hot mess als resultaat. Een eerlijk boek dat lekker wegleest en je hardop laat lachen.

Share this article

Author


Nicole Ramsaran leeft volgens het Pay it forward-principe, woont in boekenwinkels en heeft een waanzinnige collectie notitieboeken. Op straat heeft zij een onweerstaanbare aantrekkingskracht op de ouden van dagen, die de tramtijden willen weten, en leert van hen wijze lessen over het leven. Binnen haar vicieuze cirkel van zingen, lezen en schrijven voelt zij zich helemaal gelukkig.

Comments